DÖVİZ KURU HAREKETLERİNİN TİCARET DENGESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AKDENİZ ÜLKELERİ ÖRNEĞİ
https://doi.org/10.64412/MediTerra.2026.275 PDFSayfa : 63-72
Öz
Bu çalışmanın amacı, reel döviz kurunun ticaret dengesi üzerindeki etkisini Akdeniz bölgesinde yer alan sekiz ülke örneğinde incelemektir. Analiz, 1990–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ticaret dengesi; reel döviz kuru, enerji ithalatı ve ekonomik büyüklüğü temsilen GSYH değişkenlerinin bir fonksiyonu olarak modellenmiştir. Panel veri yapısında karşılaşılabilecek değişen varyans, otokorelasyon ve yatay kesit bağımlılığı sorunlarına karşı dayanıklı sonuçlar elde edebilmek amacıyla sabit etkili Driscoll–Kraay tahmincisi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, reel döviz kurundaki artışın ticaret dengesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumsuz bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca enerji ithalatının dış denge üzerinde baskı yaratan önemli bir unsur olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık, ekonomik büyüklüğü temsilen modele dâhil edilen GSYH değişkeninin ticaret dengesi üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Elde edilen sonuçlar, döviz kuru istikrarının ve enerji bağımlılığının azaltılmasının dış ticaret dengesi açısından önemine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Reel Döviz Kuru, Ticaret Dengesi, Enerji İthalatı.
Abstract
The aim of this study is to examine the effect of the real exchange rate on the trade balance in selected Mediterranean countries. The analysis is conducted using annual data covering the period 1990–2023 for eight countries in the region. The trade balance is modeled as a function of the real exchange rate, energy imports, and economic size represented by GDP. To obtain robust estimates in the presence of heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence, the fixed-effects Driscoll–Kraay estimator is employed. The empirical findings indicate that an increase in the real exchange rate has a statistically significant and negative effect on the trade balance. Moreover, energy imports are found to exert considerable pressure on external balance. In contrast, the coefficient of GDP is not statistically significant, suggesting that economic size does not play a decisive role in explaining trade balance dynamics in the sample countries. Overall, the results highlight the importance of exchange rate stability and reduced energy dependence for improving external balance.
Keywords
Real Exchange Rate, Trade Balance, Energy Imports